шпоры по ист.культ.Беларуси

ізацыя». У некаторых выпадках гэтыя паняцці ўжываюцца як сінонімы, аднак змест іх розны. Большасць культуролагаў разумее цывілізацыю як вынік прадметнай матэрыяльнай дзейнасці чалавека, у той час як культура – гэта яшчэ вынік і духоўнай, інтэлектуальнай дзейнасці. Культуру падзяляюць на матэрыяльную і духоўную, хаця гэты падзел дастаткова ўмоўны: прадмет культуры можа разглядацца ў іх адзінстве.

нараванне нацыянальнай культуры ставіць пад сумнеў нармальнае развіццё асобы і грамадства ў цэлым.

каштоўнасцей беларускай культуры пад уплывам палітычных і сацыяльна-эканамічных фактараў.

беларускай культуры ХІІ ст.

Менавіта ў гэты перыяд завяршаецца фармаванне нацыянальнай культуры як унікальнага культурнага комплекса, які не саступае лепшым узорам культур еўрапейскіх народаў той эпохі: раманскі стыль, готыка, Рэнесанс, Рэфармацыя, барока (замкавае і культавае дойлідства, філасофія і літаратура, беларускі іканапіс і свецкае выяўленчае мастацтва, кнігадрукаванне, Францыск Скарына, Сымон Будны, Васіль Цяпінскі, Статуты ВКЛ).

ітэктуры, іканапісу, літаратуры, кнігадрукавання: беларускае барока, праваслаўныя брацтвы, навука і адукацыя (М.Сматрыцкі, Л.Зізаній, І.Пацей,С.Полацкі, І.Капіевіч).

іноўскі, Ф.Багушэвіч, В.Іваноўскі, В.Ластоўскі, І. і А. Луцкевічы, М.Багдановіч, Якуб Колас, Янка Купала).

комплекс.

і праблемамі на сённяшні дзень з’яўляюцца праблемы захавання і творчага развіцця духоўнай спадчыны, нацыянальнай і традыцыйнай культуры.

Да эпохі позняга палеаліту адносяцца знаходкі ўпрыгожанняў. У большасці гэта былі прыстасаваныя прыродныя формы - зубы жывёл, раквіны з прасвідравнымі адтулінамі, касцяныя трубачкі.

ўсё яны вырабляліся з косці, крэмнія, а ўпрыгожанні -- з бурштыну. У неалітычнай скульптуры асноўная ўвага надаецца выяўленню мужчынскіх вобразаў, галавы, твару.

выраблялі з дрэва і каменню. Найбольш вядомымі творамі з'яўляюцца '' Шклоўскі ідал'', каменныя ''бабы'', знойдзеныя ў Жабінкаўскім раёне.

іруецца ўсходнеславянскія плямёны дрыгавічоў, радзімічаў, крывічоў. Гэты перыяд звязаны з распадам першабытнаабшчынных адносін і фарміраваннем феадальных.

одного и человеческого мира как единого целого. Зарождение языческих культов произошло в глубокой древности – в эпоху верхнего палеолита, около 30 тысяч лет до н.э. Перун являлся богом молнии и грозы, Род – плодородия, Стрибог – ветра, Велес – скотоводства и богатства покровитель скотоводства и хранитель подземного мира предков, Дажьбог и Хоре – божествами солнца, Мокошь – богиня плодородия богиней ткачества. В глубокой древности у славян был широко распространен  культ Рода и рожаниц, тесно связанный с поклонением предкам. Род – божественный образ родовой общины вмещал всю Вселенную: небо, землю и подземное обиталище предков. Каждое восточнославянское племя имело своего бога-покровителя и свои пантеоны богов, у разных племен схожих по типу, но различных по имени.

и берегинями, русалками, лешими.

.

е способности отдельных людей.

ные (лошадь, корова, уж и др.).

насцю.

Паходзіць яно з Паўднёвай Германіі.

тычнага характару. Бытаваў і геаметрычны арнамент, але ён ускладніўся і ўзбагаціўся новымі матывамі і формамі.

распаўсюджанне.

завіткамі.

суд.

без змяненняў дайшлі да нашага часу.

Огромный след в христианском литературном наследии оставил епископ Кирилл Туровский. Сохранились его философские притчи, «слова», 30 молитв и каноны. С 12 в. они переписывались и переиздаются вплоть до наших дней.

Письменность у наших предков существовала еще до распространения кириллицы. Эта система записи представляла собой примитивное письмо («черты и резы»). Такое письмо применялось для обозначения календарных знаков, Знаков собственности и тд, оно не было приспособлено для записи сложных текстов, поэтому наши предки начали писать греческими буквами, не приспособив их к особенностям славянской фонетики. Свидетельством письменности наших предков являются так называемые «Борисовы камни» (6шт), а также самшитовый гребень, найденный в раскопках Бреста. На гребне были вырезаны буквы алфавита от «а» до «л». Свидетельство – «берестяные грамоты». Первая в Витебске, а также надписи на камне, найденные в фундаменте Полоцкого Софийского собора. Важную роль в развитии письменности, образовании всей культуры сыграли в это время монастыри, храмы, монахи и светские деятели. При монастырях и княжеских дворах открывались школы, где дети обучались чтению, письму, основам математики.

тот факт, что в Софийском соборе в Полоцке была большая библиотека, судьба которой неизвестна.

основала женский монастырь – «Монастырь св. Спаса» и мужской – «св. Богородицы», 2 церкви, которые стали центром духовности. Особенно известна Спаса – преображенская церковь. По ее заказу был сделан крест мастером Л. Богшей. В конце жизни совершила поломничество в Иерусалим, где умерла в 1167 г. Е. П. Первая женщина на Руси, которую церковь канонизовала в святые (заступничество перед Богом). В 1910 г ее мощи были перевезены в Полоцк, где и находятся в Спасо – преображенской церкви.

притчи, 8 проповедей, 21 молитва. В своих проповедях К. Туровский призывал к знаниям, критиковал обман и зло. Его молитвы были сориентированы на простых прихожан.

в 9 – 13 веках на бел землях со становлением первых княжеств развивалось просвещение и образование, появились значительные памятники письменности и образования, появились люди – просветители.

На территории Беларуси данный стиль представлен крепостями-замками в Новогрудке, Лиде, Гродно, Мире и др.

*), Благовещенская церковь в Витебске(*).

IV-XV вв. отличались от крестово-купольных древнерусских сооружений в конструктивном отношении, а также тем, что в большинстве случаев представляли собой тип зальной базилики.

*) Зельвенского района (конец XV - начало XVI в.) и в Мурованке(*) Щучинского района Гродненской области (между 1516 и 1542 гг) , являющих собой пример того, как под влиянием готики и ренессанса постепенно трансформировались традиции зодчества западных земель Руси.

Барановичского района Бресткой области, Новогрудская Борисоглебская церковь.

некоторые черты планов и общий оборонный характер

итературного языка и развитие белорусской письменности. Последние годы жизни провёл в Праге в должности личного врача и садовника короля Фердинанда.

Перадумовамі станаўлення і развіцця культуры Адраджэння на беларускіх землях сталі ўзаемасувязі ВКЛ з краінамі Заходняй Еўропы, адносна дэмакратычны лад жыцця, рост гарадоў, завяршэнне працэсу фармавання беларускага этнасу і старабеларускай мовы. Тыповыя рысы рэнесанснай культуры (гуманізм, свабодалюбства, патрыятызм, антыдагматычнасць) выразна праявіліся ў культурна-асветніцкай, творчай дзейнасці Ф. Скарыны, С. Буднага, В. Цяпінскага, М. Гусоўскага, Сімяона Полацкага і інш. Расквітнела летапісанне, заняпала жыційная літаратура, былі створаны хронікі, гістарыяграфічныя творы, на старабеларускую мову перакладаліся ўзоры свецкай прозы. Пашырэнню рэнесансных ідэй паспрыяла ўзнікненне і хуткае развіццё мясцовага кнігадрукавання.

ільні, Кракаве і Падуі.

ль Цяпiнскi прадоўжыў гуманістычныя і культурна-асветніцкія традыцыі Францыска Скарыны, быў асабіста і ідэйна звязаны з Сымонам Будным, падзяляў яго грамадска-палітычныя і рэлігійныя погляды

Зараз вядома толькі адно яго выданне Евангелле, якое выйшла каля 1570 года і змяшчае Евангеллі ад Матфея, Марка і часткова ад Лукі (захоўваецца ў Расійскай нацыянальнай бібліятэцы ў Санкт-Пецярбургу

ль Цяпiнскi надрукаваў у Нясвіжы 2 творы Сымона Буднага: «Катэхізіс» і «Апраўданне грэшнага чалавека перад Богам».

ўропе, як ліра-эпічная, гістарычная і сатырычная паэма, эпіграма, элегія, палемічна-публіцыстычны трактат. Мікола Гусоўскі выступаі таксама не толькі як папулярызатар сваёй Радзімы ў Захаднім свеце, але і як выразнік перадавых грамадска-палітычных і эстэтычных поглядаў свайго часу.

ісьменнік. Аўтар твораў «Рыфмалагіён», «Вертаград» і інш.

ў адным з першых расійскіх царкоўных дзеячоў заходняга кірунку; значна паўплываў на працэсы расійскіх царкоўных рэформ.

стинный гимн белорусской земли.

ся ''Брестская библия'' 1558 г.

Великого княжества Литовского''.

тика славенская'' М.Смотрицкого.

м образом светского содержания.

В XYIII в. на территории современной Беларуси существовало 12 типографий, которые использовали разнообразные шрифты (чаще всего латино-польские)

тюрьма, а на втором этаже — каплица. Отсюда же опускали металлическую решетку, защищавшую деревянные въездные ворота. Цель постройки замка неизвестна.

В 3 км от замка был заложен зверинец.

В 1586 году, расположенный в 30 км и также принадлежащий Радзивиллам Несвиж получает магдебургское право и становится ординацией, Мирский замок входит в ординацию как неотъемлемая часть. В 1655 году замок был штурмом взят казаками под предводительством гетмана Ивана Золотаренко. Последовавшая за этим война с Россией, а также Северная война, почти на 80 лет приносят в замок разрушение и запустение. Лишь в 30-х годах XVIII века замок был полностью восстановлен. В 1785 году по приглашению Пане-Коханку замок посетил король Станислав Август, который был поражён богатством и великолепием внутреннего убранства дворца. Смерть Пане-Коханку и ликвидация Речи Посполитой привели к потере значения крепости. В 1813 году во Франции умер последний наследник по мужской линии несвижской ветви Радзивиллов — князь Доминик Героним.

В 1891 году во владение Мирским замком вступил князь Николай Святополк-Мирский. К тому времени замок пришёл в полное запустение и разруху. Новый владелец решил начать полномасштабную реконструкцию своих новых владений: был вырублен сад, а на его месте вырыт пруд; за прудом был построен спиртовой завод, недалеко от замка возведен двухэтажный дворец. В 1939 году, после присоединения Западной Белоруссии к СССР, Мирский замок был национализирован. До 1941 года в нём размещалась производственная артель, а во времена немецкой оккупации — еврейское гетто и лагерь для военнопленных. В 1947 году замок взят под охрану государства. В январе 1987 года стал филиалом Государственного художественного музея БССР. В 1988 году ему присвоен статус историко-культурной ценности национального значения. В декабре 2000 года замковый комплекс «Мир» включён в Список памятников мирового культурного наследия ЮНЕСКО.

ст. сведчаць таксама роспісы Дабравешчанскай царквы Супрасльскага манастыра, створаныя ў 1557 г. Да нашых дзён фрэскі дайшлі толькі ў фрагментах. Сцены царквы ўпрыгожвалі евангельскія сюжэты, якія расказваюць аб розных падзеях з жыцця Маці Боскай і Хрыста. Колеравая гама вытанчаная, з мяккімі пераходамі вохрыстых, сера-сініх і карычнева-вішнёвых тонаў. У графічна-лінейнай манеры жывапісу, у выяўленні лёгкіх, некалькі выцягнутых, фігур, у прапрацоўцы складак адзення і архітэктурных форм адчуваецца ўплыў як візантыйскага, так і заходнееўрапейскага мастацтва.

ст. працягвае асноўныя дасягненні першай паловы стагоддзя. Яго развіццё ішло ў межах сталага барока. Найбольш яркі помнік новага перыяду – роспіс драўлянай Троіцкай царквы Маркава манастыра ў Віцебску (1691). Сцены царквы былі рапісаны поўнасцю ад купала да апдлогі. Кожная з выяўленых сцэн акаймоўвалася чатырохвугольнай маляванай рамай і мела таксама подпіс на стараславянскай мове. Уплыў барока адчувальны ў дынаміцы кампазіцый, ускладненай пластыцы фігур, у пільнай увазе да акружэння.

і інш.

. на восточнославянских землях выходит первая печатная книга белорусского просветителя-гуманиста Франциска Скорины «Псалтырь», которая положила начало не только книгопечатанию, но и развитию нового вида белорусского искусства — книжной ксилографии. Расцвет белорусской гравюры (ксилографии и гравюры на меди) в 17—18 вв. связан с именами М. и В. Вощанков, Ф. Ангилейки, А. и Л. Тарасевича. В братских типографиях Вильно, Кутейно, Могилева издаются книги разнообразной тематики, отличающиеся национальными особенностями графического оформления.

ілёўскай школы гравюры М.Вашчанка.

многочисленные ноты. Кутеинская типография имела прочные связи с местной школой гравюры, к формированию которой также был причастен Спиридон Соболь: все изданные в типографии книги была красиво украшены. В конце жизни Спиридон принял в монастыре постриг под именем Сильвестр.

Вялікі попыт на вырабы са шкла прывёў да з’яўлення шкляных мануфактур у Налібоках (1717 г.), Урэччы (1732 г.), Мышы 1736 г.), Ільі (1767 г.), Гродна (1770 г.)

Для слуцкага пояса характэрны высокая якасць і непаўторнасць. Яны ткаліся з шаўковых, сярэбраных і залатых нітак. Даўжыня пояса была ад 3 да 4 метраў, шырыня ад 20 да 30 сантыметраў. Паясы, вытканыя з золата і серабра, пракатваліся на спецыяльных катках, якія тайна па частках былі прывезены Янам Маджарскім з Канстанцінопаля (пазней іх устройства было асвоена слуцкімі майстрамі), Паясы ўпрыгожваліся шыкоўным арнаментам: поле звычайна запаўнялася папярэчнымі палоскамі альбо лускавым малюнкам, канцы — гірляндамі з кветак і лісця. Сустр-каліся і такія паясы, канцы якіх абшываліся махрамі. У Слуцку фабрыка праіснавала да 1846 Г . Але ў апошні час прадукцыя яе змянілася. Пасля Яна Маджарскага ўпраўляючым стаў яго сын Леан. У гады яго кіравання вытворчасць спачатку развівалася, але рэформы 90-х гадоў XVIII ст. у Рэчы Паспалітай адбіліся як на становішчы самога Леана Маджарскага, так і на прадукцыі. Пасля далучэння Беларусі да Расіі ў пачатку XIX ст. было забаронена насіць кафтаны (кунтушы), У сувязі з гэтым адпала неабходнасць у слуцкіх паясах. Іх вытворчасць скарацілася, а фабрыка пачала выпускаць узорыстыя і залатныя тканіны ў асноўным для патрэб царквы. Так страцілі паясы сваё практычнае значэнне.

У пачатку XVIII стагоддзя ў Беларусі, як у іншых краінах, шырокае распаўсюджанне атрымоўвае распісная кафля, якая вырабляецца па ўзору галандскай. Для яе характэрна пераход ад барэльефнага дэкору да размалёўкі з адлюстраваннем бытавых сцэн. Акрамя таго працягвала равівацца традыцыя паліўной керамікі, закладзеныя ў мінулыя стагоддзі.

Вялікае распаўсюджанне ў XVII-XVIII стст. атрымала кафля. Па тэхніка-матэрыяльных адзнаках яна дзеліцца на тэракотавую (“чырвоную” – XVI-XVII стст.), манахромную рэльефную і паліхромную рэльефную (XVI-XVII стст., асобныя прыклады ў XVIII ст.) і распісную (XVIII ст.). У афармленні кафлі выкарыстоўвалі геаметрычныя матывы, кветкі, расліны, фрукты, птушак, жывёл, гербы, выявы людзей, бытавыя жыцейскія і біблейскія матывы, тэксты. Кампазітнае афармленне, названае “паўлінава вока” з’яўляецца ўласна беларускім вынаходніцтвам. Рамеснікі цаніннай справы так сама былі выведзены ў Маскву, дзе іх прадукцыя карысталася вялікім попытам (кафляныя печы).

ізаній падрыхтаваў да выдання «Азбуку з Лексісам». 12 лютага 1596 г. ён выдаў «Граматыку словенску совершенного искуства осми частій слова... ». У 1631 і 1636 гг. у Куцейна пад Оршай беларуска-украінскі асветнік С. Собаль надрукаваў «Буквар».

іленская акадэмія ў 1780 г. была ператворана ў Галоўную школу ВКЛ і пад яе пачатак перадаваліся ўсе навучальныя ўстановы. У гэты ж час узнікае і пашыраецца прафесійная школа. Так, у Гародні, дзякуючы намаганням магната А. Тызенгауза (1738-1785), рыхтаваліся медыкі, ветэрынары, аўдытары, мастакі, чарцёжнікі. Запрошаны каралём РП французскі прафесар Ж. Жылібер заснаваў у Гародні вышэйшую медыцынскую школу (1775-1781), а пры ёй – аптэку, прыродазнаўчы кабінет, анатамічны тэатр і батанічны сад.

Сітніяновіч) (1629-1680 гг.) напісаў мноства вершаў і паэм маральна-дыдактычнага характару, дзве тэатральныя камедыі, выдаў зборнік «Рыфмалогіі». За нядоўгі час свайго жыцця С. Полацкі выявіў багаты талент святара і багаслова, педагога, паэта, перакладчыка. Як прыхільнік ідэі кансалідацыі славян распрацаваў праект («Прывілей») заснавання ў Расіі славяна-грэка-лацінскай акадэміі. У асобных яго творах сустракаюцца рысы барока.

, Друцкое, Мстижское Евангелия, Смоленская Псалтырь 1395. На древний белорусский язык переводились важнейшие памятники светской западноевропейской литературы (Александрия).

Авраамкой, сведения о котором не сохранились. В ней использованы русские летописи, дополненные описанием событий местной истории. В Летописи Авраамки проводится идея единства Русской земли, подчеркивается стремление населения белорусских и русских территорий, попавших под власть Литвы, к соединению с Русским государством. Летописцами вырабатывался своеобразный художественный стиль – лаконичный и выразительный. Поэтому летописи имели большое значение не только для белорусской историографии, но и для ранней белорусской беллетристики.

употреблялся в качестве языка религиозной письменности и богослужения, белорусский – в деловой письменности и светской литературе. В результате проникновения католицизма с 16 в. распространяется латынь. Общим памятником белорусской, польской, литовской культур 16 в. можно считать наследие поэтов-латинистов, авторов эпических поэм Яна Вислицкого (ок. 1485–1490 – после 1516) (Прусская война, 1515) и Николая Гусовского (ок. 1480 – после 1533) (Песня о зубре, 1523).

Уния, 1595 и Ереси, 1607. Против униатских книг были направлены основные произведения православных полемистов: Апокрисис, 1597 М.Броневского; Вирши на отступников, 1598, Антиграфии, 1608 и Фринос, 1610 М.Смотрицкого; Полинодия, 1619–1922 З.Копыстенского; Диариуш А.Филипповича.

иноземного засилия.

маёнтках капэлы, аркестры, тэатры, а нярэдка і самі станавіліся кампазітарамі і музыкантамі, як Міхал Клеафас Агінскі, аўтар паланеза “Развітанне з Радзімай”.

феерый. Частка сцэны затаплялася вадой і па ёй плавалі лодкі.

іслачы.

ітэктараў. Храм у Алыцы створаны па праекце Бенедэта Молі, Джавані Маліверна і пабудаваны ў 1635-1640 гг.

р і ўласную бібліятэку і архіў.

Комплекс надзвычай пашкоджаны і толькі ў пачатак 21 стагоддзя прынята рашэнне па аднаўленню яго збудаванняў.

стылі ракако былі пабудаваны палацы М.Радзівіла ў Дзятлаве, М.К.Агінскага ў Слоніме і інш.

В 1706 году во время Северной войны замок был захвачен шведскими войсками и превращён в военный бастион, многое в замке было разрушено. Только в конце 1720-х гг. началась реконструкция, а в 1740 году построена дворцовая часовня. В 1792 году во время войны против польских конфедератов замок сдался русским отрядам под командованием И. Е. Ферзена и Л. Л. Беннигсена. В 1812 году владелец замка Доминик Иероним Радзивилл выступил на стороне французской армии, после чего вынужден был бежать. Только в 1860-х гг. замок вернулся к Радзивиллам, после чего началось его расширение и строительство собственно комплекса: Замковый парк, Старый парк, Японский сад, Новый парк, Английский парк. Общая площадь всего комплекса к 1939 году составляла около 90 гектаров. 28 июня 1941 г. в замке располагался штаб немецкой 2-й танковой группы генерала Гудериана.

. В ходе реставрации выяснилось, что по причине недочётов строителей замка, в частности, из-за избытка дымовых ходов в стенах, кладка стала непрочной; в некоторых случаях пришлось разбирать старые стены. Завершить реставрацию замка планируется в начале 2012 года. Весь комплекс внесён во Всемирное наследие ЮНЕСКО (с 2005 года).

вялікае эстэтычнае, пазнавальнае і выхаваўчае значэнне. Музычны фальклор – аснова нацыянальнага музычнага стылю, вызначальная крыніца прафесійнай кампазітарскай музыкі і канцэртнай творчасці самадзйных музычных калектываў.

ірычныя, сямейна-бытавыя, баладныя, сацыяльная лірыка (казацкія, батрацкія, салдацкія, рэкруцкія).

інструментаў атрымалі распаўсюджанне дуда, жалейка, гудок, ліра, скрыпка, басэтля і цымбалы. Першымі носьбітамі свецкай прафесійнай музычнай традыцыі былі скамарохі — вандроўныя акторы.

і іншыя.

созданные под руководством графа З.Г. Чернышева проекты уездных городов Могилевской губернии и город Чечерск – наиболее значительные замыслы в градостроительстве Российской империи “идеальных” городов, выполненные на основе идей Просвещения и масонских идей; строительство графом Н.П. Румянцевым Гомеля – последнего в Европе города, возведенного вельможей на собственные средства и по собственному замыслу.

ее к Российской империи доказано, что классицизм здесь появился ранее, в 1760-е гг., во время вхождения в состав Речи Посполитой, и широкое распространение получил в строительстве магнатов и шляхты. Был определен вклад местных зодчих в архитектуру классицизма Беларуси, причем не только в создание отдельных произведений, но и оригинальных местных направлений, которые вполне сравнимы со значительными течениями в европейской архитектуре того времени. Среди них наиболее значительным был строгий стиль виленского классицизма. Его создатели – выдающийся зодчий Л. Гуцевич, первый заведующий кафедрой архитектуры в Виленском университете, и его ученики и коллеги М. Шульц, А. Коссаковский, К. Подчашинский и другие. Этот стиль отличался использованием в композиции зданий простых геометрических форм, широким применением портиков и колоннад преимущественно дорического ордера, упрощенной, подчас огрубленной трактовкой архитектурных деталей, отсутствием, в особенности в интерьерах зданий, элементов декоративного убранства. Именно поэтому строгий стиль виленского классицизма можно назвать стилем сопротивления.

:

около 20 тысяч экземпляров. В архиве Хрептовичей в разное время работали известные ученые и писатели: И. Лелевель, И. Данилович, М. Почобут - Адляницкий, А. Мицкевич, Я.Чечет, В. Сырокомля. В 1914 г. часть библиотеки наследниками И. Хрептовича была передана Киевскому университету.

На примере усадьбы Огинских клиентам видно, как изменилось барская усадьба, где уделяют внимание комфорту. Дворец имеет значительное количество комнат, кабинеты, собственную библиотеку, картинную галерею, небольшой театр.

и правый каскады помещений боковых корпусов. Стены по всему периметру здания были расчленены пилястрами, оконные проёмы украшали фронтоны, фасадный декор завершал хорошо развитый антаблемент.

ючал в себя двухэтажный дворец с флигелями, красивый парк регулярно-пейзажного типа с живописной системой водоемов, часовню-усыпальницу, оранжерею, въездную браму, мельницу и другие постройки. Дворец соединялся с флигелями крытыми галереями с высокими «французскими» окнами. Фасад украшали четырёхгранные колонны, завершённые скульптурным изображением головы какого-либо древнегреческого героя или философа, размещенные на уровне второго этажа. Их использование во внешнем оформлении Полонечского дворца является уникальным фактом в истории отечественной архитектуры. Анфилада залов, зеркальное покрытие стен создавали впечатление бесконечности пространства. Во дворце хранились бесценные произведения искусства из родового собрания Радзивиллов, нумизматическая коллекция и богатая библиотека, насчитывавшая более 4-х тысяч томов. Все ценности были перевезены в Варшаву после смерти Константина Радзивилла в 1869 году его сыном Матеем. Вновь Полонечка ожила лишь в конце XIX века, когда в отремонтированном дворце поселился Альберт Станислав Радзивилл, который жил здесь вплоть до Первой мировой войны. Он частично изменил внутренний интерьер, распорядился пристроить с тыльной стороны левого павильона Зимний сад в неоготическом стиле с большими стрельчатыми оконными проёмами и широкую парадную лестницу, придавшую комплексу величественный вид. Дворец в Полонечке пострадал в годы Великой Отечественной войны. В годы советской власти здесь находилась школа-интернат, тогда же полностью была изменена планировка комплекса.

атиком в завершении. Вокруг эркера, поднятого на высокий, цокольный полуэтаж, проходила смотровая терраса со спусками, с которой открывались парковые пейзажи.

павильон и многоярусная южная башня.

с чем изменились пропорции ордера: увеличился пролет между колоннами, утонились стволы, уменьшилась высота антаблемента, упростились профили. Деревянная обшивка стала имитировать каменный руст.

Усадьба в Хальче имеет планировку, построенную по оси, проходящей через, оставленное на краю обрывистого спуска к реке главное здание. Два одинаковых деревянных флигеля с портиками на торцах образуют перед ним парадный дворик, открытый к въезду. Дом двухэтажный; первой этаж каменный, второй деревянный. Декор имитирует каменные формы. Планы обоих этажей одинаковы. Парадные комнаты, в том числе главный зал с выходом на террасу, занимают второй этаж.

Жилые дома в городах в ряде случаев строились по «образцовым» или повторным проектам, что облегчало строительство и способствовало ансамблевой застройке городов.

В конце XVIII в классицизм стал единственным архитектурным направлением, в духе которого создавались все сооружения. Подъем экономической и культурной жизни, наступивший после воссоединения Белоруссии с Россией, стимулировал строительство. Новые, прогрессивные идеи проникают в градостроительство и архитектуру. Массовые градостроительные мероприятия изменили планировочную структуру и художественный облик городов.

1836 Горы-Горыцки земл. инстытут

гэтай нагоды на Беларусі заставаўся высокі ўзровень непісменнасці.

ічба дасягнула 490 тыс. чалавек.

спробу навуковага даследавання мовы беларусаў.

іркор, публіцыст і адзін з першых даследчыкаў беларускай літаратуры Рамуальд Падбярэзскі.

У пачатку ХХ ст. узрастае грамадская актыўнасць у вывучэнні Беларусі, ствараецца шэраг музеяў і таварыстваў, якія ажыццяўлялі гістарычныя, этнаграфічныя, мовазнаўчыя і краязнаўчыя даследаванні.

Найбольш значныя творы ананімнай літаратуры – “Энеіда навыварат” і “Тарас на Парнасе”, напісаныя людзьмі высокай культуры, добра знаёмымі са здабыткамі рускай і укр. літаратур. У паэмах пад маскай антычных персанажаў выступаюць звычайныя бел. сяляне і шляхта, выкрываюцца розныя заганы прыгонніцкага ладу, ухваляецца дэмакратычны накірунак рускай літаратуры на чале з А.С.Пушкіным.

Значны ўплыў на бел. літаратуру аказала творчасць А.Міцкевіча і Ул.Сыракомлі. “Балады і рамансы” А. Міцкевіча, другая частка яго паэмы “Дзяды” зацвердзілі ідэйна-эстэтычную аснову польскага рамантызму і парадзілі ў польскай літаратуры так званую бел. школу, з якой выйшлі бел-польскія паэты Я.Чачот, Я.Баршчэўскі, А.Рыпінскі. Як творчыя індывідуальнасці яны часткова сфарміраваліся пад запозненым уплывам дарамантычных традыцый. Услед за класіцыстамі яны лічылі, што шлях да паляпшэння свету ляжыць праз разумовае удасканаленне чалавека, уздзеянне на яго натуру прыгожага, разглядалі сваю творчасць, як адзін са сродкаў пашырэння ведаў. Ад сентыменталізму ішлі цікавасць да ўнутранага свету герояў, гіпербалізацыя іх пачуццяў, ідэалізацыя прыгоннай вёскі. Аднак пачынаючы з 40-х гг. у творчасці гэтых пісьменнікаў пераважае ўплыў рамантызму, асабліва паэзіі А,Міцкевіча, што абумовіла павышанаю ўвагу да народнага побыту, вуснай народнай творчасці. Яны апрацоўвалі народныя казкі і легенды адпаведна з эстэтычнымі прынцыпамі рамантызму, стваралі на іх аснове арыгінальныя мастацкія творы (паэмы “Рабункі мужыкоў”, “Шляхціц Завальня” Я.Баршчэўскага, вершы Я.Чачота і А.Рыпінскага).

На 50я гг. прыпадае росквіт паэтычнай і перакладчыцкай дзейнасці В. Дуніна-Марцінкевіча (вершаваныя аповесці “Вечарніца”, “Купала”, “Гапон” і інш.). Абапіраючыся на фальклёр В. Дунін-Марцінкевіч як рамантык паэтызаваў духоўную прыгажосць і высакароднасць сялян, іх разумовыя здольнасці, гістарычнае мінулае свайго краю. Адначасова адчуваецца імкненне да праўдзівага рэалістычнага адлюстравання рэчаіснасці, пранікнення ў псіхалогію селяніна, раскрыцця індывідуальных асаблівасцяў яго характару, якія склаліся пад ўплывам сацыяльнага асяроддзя (“Гапон”). У парэформеннай жа творчасці (пасля 1861) В. Дуніна-Марцінкевіча выразна ўзмацняееца крытычны пафас, які прыводзіць драматурга да стварэння найлепшага яго твора – п’есы “Пінская шляхта”, у якой высмейваюцца бюракратызм царскага чыноўніцтва і правінцыяльныя норавы бел. шляхты.

Рэвалюцыйна-дэмакратычны, сялянска-дэмакратычны пафас стаў у парэформенны час асноўным пафасам літаратуры, вырашальным фактарам выспявання метаду крытычнага рэалізму. Як творчы метад новай бел. літаратуры крытычны рэалізм зацвердзіў сябе ў творчасці Ф.Багушэвіча, Я.Лучыны, А.Гурыновіча і інш. Не эстэтыка рамантызму, асобная тэндэнцыя класіцызму, сентыменталізму, якія прадвызначалі ў асноўным формы і стылі бел. літаратуры дарэформеннага часу, а спробы шырокага канкрэтна-рэалістычнага паказу жыцця ў тыповых абставінах – вось што выйшла цяпер на першы план.

ст. стала творчасць Ф.Багушэвіча. Тэма сац. няроўнасці , зняважанай чал. годнасці працаўніка, маральнай перавагі чалавека працы перад паразітычным жыццём пана, бяспраўе мужыка – вось што раскрыў у сваёй творчасці Ф.Багушэвіч (“Панская ласка”, “У астрозе”, “Кепска будзе”). Ён стаў абуджальнікам нацыянальнай самасвядомасці народа Бел. Але самае асноўнае ў творчасці Ф.Багушэвіча – мастацкае выяўленне росту сацыяльна-палітычнай свядомасці сялянства, пошукаў справядлівасці, выйсця з сацыяльнай нядолі і бяспраўя. Вобраз мужыка-праўдашукальніка – цэнтральны ў Ф.Багушэвіча.

ст. выяўляла настрой і народнай інтэлігенцыі. У 1913 г. выйшлі зборнікі Я.Купалы “Шляхам жыцця” і М.Багдановіча “Вянок”. У іх сцвердзілі сябе высокія традыцыі грамадзянскасці, патрыятычнай патэтыкі; ад іх узялі вытокі і інш. віды літ-ры – пейзажная, філасофская, любоўная. Упершыню ў мастацкую літ-ру прыходзіць вобраз рабочага, рэвалюцыянера, салдата (у творчасці Цёткі, Я.Коласа, Ц.Гартнага, З.Бядулі). Да гэтага часу адносяцца і першыя спробы бел. рамана (Ц.Гартны). Задачу стварэння тэатральнага рэпертуару вырашыў Я.Купала, які напісаў камедзію “Купалінка”, драму “Раскіданае гняздо”, вадэвіль “Прымакі”. Выдатных поспехаў дасягнула бел. паэма – рамантычная (“Курган”, “Яна і я” “Бандароўна” Я.Купалы і інш.) і асабліва рэалістычная “Новая зямля” Я.Коласа, якая азнаменавала станаўленне рэалістычнага эпаса.

Наша нива - еженедельная белорусская общественно-политическая и литературная иллюстрированная газета. Издавалась в Вильнюсе в 1906—15. Редактор и издатель — А. Власов, с 1914 — И. Луцевич (Я. Купала). «Н. н.» — массовая легальная газета общедемократического направления, предназначенная главным образом для крестьян и провинциальной интеллигенции. Выступала против социального и национального гнёта, отстаивала право белорусского народа на самостоятельное национально-историческое развитие. Однако в решении основных вопросов общественно-политической жизни «Н. н.» занимала просветительские, либерально-реформистские позиции. Как единственная легальная газета на белорусском языке была центром литературной жизни Белоруссии. На её страницах печатались Я. Купала, Я. Колас, М. Богданович, З. Бядуля, Т. Гартный, Ш. Ядвигин и др. белорусские писатели.

У музычна-тэатральнай культуры канца XVIII – першай паловы XIX ст. вылучаецца сваёй адметнасцю прыгонны прафесійны тэатр магнатаў, у якім адпаведна тагачасным дваранскім густам вялікае месца адводзілася спектаклям. Гэты тэатр меў змешаныя оперна-драматычныя трупы, у якіх адны і тыя ж акцёры выконвалі ролі ў оперы, драме, камедыі. Оперы ставілі ў Нясвіжскім і Слуцкім тэатрах Радзівілаў, Ружанскім і Дзярэчынскім (Зэльвенскі р-н) тэатрах Сапегаў і інш. Значную частку рэпертуару Гродзенскага, Слонімскага і Шклоўскага тэатраў складалі балеты. Пры некаторых магнацкіх тэатрах існавалі балетныя школы. Высокае прафесійнае майстэрства беларускіх артыстаў балета пацвярджаецца тым, што яны папаўнялі трупы варшаўскіх і пецярбургскіх тэатраў. У 1785 г. гродзенская трупа стала асновай польскага “Таварыства танцораў Яго Каралеўскай Вялікасці”, а 14 прыгонных танцораў Шклоўскага тэатра графа С.Зорыча ўвайшлі ў склад пецярбургскіх тэатраў.

Развивается образование и книгопечатание, активизируется деятельность белорусских литераторов, драматургов, художников, организуются оркестровые и хоровые коллективы, частные музыкальные школы, концерты с участием известных русских и западных музыкантов. Появляется музыкально – драматический кружок под руководством Дунина – Мартинкевича (начало 40 гг. 19 века).

“Сялянка” и оперетты “Рэкруцкі набор” (совместно со Станиславом Монюшко); Иероним Помарнацкий – скрипичная музыка; Михаил Ельский – 100 произведений для скрипки, из них 2 концерта; А. Абрамович – фортепианная поэма “Беларускае вяселле”, обработка народных мелодий для фортепиано и голоса и др.

В 19 веке активизируются фольклористы, издаются зборники текстов и народных мелодий. Рубеж 19-20 веков. Национальное самоутверждение. Обновление форм музыкального быта, интенсивная концертно – исполнительская жизнь; гастроли оперных и музыкально – драматических трупп; проведение симфонических концертов. 1 национальный драматический театр (руководитель – Буйницкий). Скрипач Чижевский создаёт музыкальное товарищество, симфонический оркестр, инструментальные ансамбли, а Николай Рубинштейн открывает в Минске в 1907 году музыкальное училище, в 1912 – товарищество друзей музыки.

іраванні беларускага прафесійнага нацыянальнага тэатра вялікую ролю адыграла тэатральная культура рускага, украінскага і польскага народаў. У беларускіх гарадах дзейнічалі мясцовыя рускія драматычныя трупы, выступалі артысты ўкраінскіх тэатраў, прыязджалі польскія тэатральныя калектывы.

ітаратурныя творы, ставіліся п’есы. Пад уздзеяннем выступленняў прафесійных тэатраў у беларускіх гарадах і мястэчках ствараліся аматарскія тэатральныя калектывы. У Мінску на сцэне Дваранскага сходу прафесіяналы і аматары ставілі творы рускай, украінскай і зарубежнай драматургіі. 5 чэрвеня 1890 г. у горадзе быў адкрыты пастаянны тэатр (цяпер памяшканне тэатра імя Янкі Купалы).

ільні тэатр І. Буйніцкага пераўтварыўся ў прафесійны.

чынам І. Буйніцкі знаёміў гледачоў з мастацкай культурай беларускага народа, звяртаў увагу на яе своеасаблівасці і непаўторны нацыянальны каларыт. Энтузіязм І. Буйніцкага, удалы падбор акцёраў і рэпертуара склалі трывалы падмурак поспеху гэтага калектыва. Аднак матэрыяльныя цяжкасці прымусілі І. Буйніцкага ў 1913 г. закрыць тэатр.

паездку па Беларусі.

планировочная структура центральной части города с исторической трассировкой улиц и памятниками архитектуры XVIII — начала XX в.

Часовня-усыпальница семьи Паскевич была создана в псевдорусском стиле в 1889 году по проекту архитектора Е.И. Червинского при участии художника С. Садикова. По проекту английского архитектора Джорджа Кларка в 1809-1824 году недалеко от дворца возведён Петропавловский собор, ныне являющийся кафедральным собором Гомельско-Жлобинской епархии Русской православной церкви.

Гомельский государственный цирк — стационарный цирк, расположенный в городе Гомеле. Впервые цирк в Гомеле был построен в 1890-е годы предпринимателем И. Слободовым. Он был деревянный и располагался на Конной площади (где сейчас расположен центральный рынок), здание существовало до 1917 года. Второй цирк в Гомеле был построен в 1926 году, в 1932 году здание было передано театру, а в 1941 году сгорело. В 1950-е годы работал цирк-шапито. Нынешнее здание цирка, расположенное в центре города, построено в 1972 году.

В числе сохранившихся архитектурных достопримечательностей Гомельской области: Мозырский костел и монастырь бернардинцев, памятник архитектуры барокко (1648), Мозырский монастырь цистерцианок (1743-45), Петриковская Николаевская церковь, памятник архитектуры псевдовизантийского стиля (2-я половина XIX), Чечерская ратуша, памятник архитектуры классицизма (2-я половина XVIII).

ўдавізантыйскім ці псеўдарускім стылі.

памершых дзецях.

ясная (1908 - 1912), створаны ў гонар двухсотгоддзя перамогі рускіх войск над шведамі, і капліцу князёў Паскевічаў у Гомелі (1870 - 1889).

ітэктуры, -- Чырвоны касцёл (касцёл Сымона і Алены) у Мінску, пабудаваны ў 1908 г. Храм мае асіметрычную кампазіцыю з трыма вежамі: дзвюма меншымі і адной высокай, у яго дэкаратыўным афармленні выкарыстаны элементы неаготыкі (вялікае акноружа, арнаментальныя паясы і інш.).

іцебску, храм у Міры, некаторыя жылыя дамы ў Мінску, Гродне, Гомелі, Магілёве. Мадэрн праіснаваў на тэрыторыі Беларусі да першай сусветнай вайны, аднак шырокага прымянення не атрымаў.

ўзораў і стылістыкі мінулых часоў. Пачынаюць аднаўляцца старажытныя прыёмы апрацоўкі матэрыялаў, паўтараюцца нават некаторыя формы побытавых прадметаў, у вырабах спалучаюцца разнастайныя матэрыялы, выкарыстоўваюцца іх імітацыі.

мамі.

мелі алавяныя прадметы, дастаткова простыя па тэхналогіі выканання, і танныя: бытавы і літургічны посуд, падсвечнікі, накладкі на куфэркі, скрыні, аправы люстэрак і рамак.

чаканкі.

нават імітацыі матэрыялаў.

Быхаве, Крычаве.

мяккія адценні ружовых, блакітных, вохрыстых, зеленаватых адценняў. Выраблялі таксама малочнае і чорнае шкло.

цэнтруючыся ў асноўным на вусці і ў аснове чашы ці на найбольш пукатай яе паверхні.

. Другую групу прадметаў складалі бытавыя рэчы – асвятляльныя прыборы (падсвечнікі, жырандолі, люстры, насценныя бра), люстэркі, газавыя лямпы.

коў, гронак рабіны, парэчак і вінаграду, галінак з яблыкамі, а таксама рэалістычна адлюстраваныя пейзажныя кампазіцыі, часам з фігуркамі людзей.

вобл.).

ст.

цэнтрам у форме разеткі, паўсферычнага паглыблення ці выступа, гранёнага і інш. выгляду геаметрычнага аб’ёму. Ад яго сіметрычна размяшчаліся чатыры арнаментаваныя выявы, складзеныя з раслінных або геаметрычных матываў. Атрымліваюць распаўсюджанне плаўныя, цякучыя формы, выявы звілістых сцёблаў, кветак і бутонаў.

вёсцы, і гэта быў адзін з самых плённых перыядаў яго творчасці. Астаповіч — амаль чысты пейзажыст, і мноства яго аркушаў ствараюць усебаковы лірычны вобраз нашай прыроды. Чалавек высокай мастацкай (ён вучыўся ў Петраградзе, быў прыхільнікам мадэрну, аб'яднання мастакоў “Мир Искусства”) і душэўнай культуры, Астаповіч увасобіў кранальныя, прыгожыя, чароўныя краявіды Беларусі адпаведнай ім стрыманай і вытанчанай мастацкай мовай — “Зімовы дзень” (1921, туш), “Гарадскі дворык” (1923, туш, свінцовы аловак), “Ранняя вясна” (1923, акварэль), “Вёска” (1925, акварэль, свінцовы аловак). 3 задавальненнем пералічваць выдатныя творы гэтага мастака можна доўга.

Калі ўглядаешся ў іх абрысы — спакойныя, гарманічныя, ураўнаважаныя, міжволі ўспамінаецца майстар, які ўвайшоў у беларускае мастацтва крыху пазней і ўвасобіў у сваіх аркушах зусім іншы тып адносін да навакольнага свету — Барыс Яўсеевіч Малкін (1908—1972). Безумоўна, гэта звязана і з розніцай нацыяльных ментальнасцей. Сузіральны, крыху тужлівы спакой беларуса — і абвостранае, напружана-эмацыяльнае ўспрыманне свету яўрэя (“Яўрэйскія могілкі”, 1935, афорт; “Старое мястэчка”, 1935, манатыпія; “Стары Менск”, 1937, акварэль). Вядома, не ўсе беларусы трымаліся гэткай арыстакратычнай стрыманасці, як Астаповіч, і не ўсе яўрэі былі такімі вытанчана-ўсхваляванымі, так моцна адчувалі драматызм быцця, як Малкін, але гэтая процілегласць вельмі паказальная. І мы можам парадавацца, што беларускае мастацтва складаюць такія розныя і цікавыя індывідуальнасці.

Сябрам Астаповіча ў жыцці і ў пэўнай ступені аднадумцам у мастацтве быў Анатоль Мікалаевіч Тычына (1897—1986). У яго творах таксама доўга адчуваецца ўллыў мастацкага аб'яднання “Мир Искусства”. Імкненне да дасканалай і дакладнай формы дазволіла Тычыне нават у творах на прамысловую тэматыку дасягнуць пэўнай прыгажосці. У 1925—1926 гг. мастак адным з першых беларускіх графікаў наведаў прамысловыя прадпрыемствы Мінска, выканаў шмат натурных замалёвак. На іх падставе ён зрабіў малюнкі “На электрастанцыі” (1925, дрэварыт), “На шпалернай фабрыцы” (1926, дрэварыт) і інш. Яны выдатны прыклад таго, як мастак, што паважае ў сабе мастака, здольны з не вельмі ўдзячнага матэрыялу зрабіць сапраўдны твор мастацтва. Удалая ігра белага і чорнага колераў, выразнасць скупых ліній проста захапляюць.

Саламон Барысавіч Юдовін (1894—1954. з 1923 — у Петраградзе). У 20-я гг. ён выканаў серыі дрэварытаў “Стары Віцебск” і “Мястэчка”, якія пазней былі аб'яднаны ў вялікі цыкл “Былое”. Над ім мастак працаваў каля 20 гадоў (1921—1939). Гравюры гэтага цыкла з'явіліся своеасаблівым летапісам Віцебска, у прыватнасці жыцця гарадской яўрэйскай беднаты. Шмат якія дрэварыты Юдовіна маюць жанравы характар, некаторыя з партрэтным ухілам (“Шавец”, 1926), ёсць выдатныя пейзажы (“Касцёл Св. Антонія”, 1923; “Краявід з ліхтаром”, 1927). Творы гэтага мастака маюць вельмі выразны, эмацыянальны да экспрэсіўнасці, адкрыта напружаны, драматычны характар.

У гэты час пасля вучобы ў Маскве пачынае стала, працаваць Ібрагім Рафаілавіч Гембіцкі (1900—1974). Займаецца ён гравюрай. У тэхніцы дрэварыта была зроблена яго дыпломная работа — ілюстрацыі да аповесці Я. Коласа “Дрыгва” (1938). Сярод іншых тагачасных беларускіх графікаў ён вылучаўся цікавасцю да стварэння шматфігурных кампазіцый. Чатыры аркушы да “Дрыгвы” былі набыты маскоўскім Музеем выяўленчых мастацтваў.

официальной политикой. В марте 1923 г. на VII съезде КП(б)Б и в июле на Пленуме ЦК КП(б)Б были сформулированы основные принципы белорусизации, определен комплекс мероприятий по возрождению края, развитию белорусского языка и культуры, выдвижению и воспитанию кадров. Пятнадцатого июля 1924 г. II сессия ЦИК БССР приняла постановление «О практических мероприятиях по проведению национальной политики», в результате чего белорусизация стала государственной политикой. Была сформирована специальная комиссия по осуществлению национальной политики во главе с А. Хацкевичем.

Белорусский язык вводился в сферу общественной жизни и в первую очередь в деятельность республиканского государственного и партийного аппарата. Белорусизацию ЦИК, Совнаркома, Наркомата образования, Наркомзема планировалось завершить за один год, все остальные организации и учреждения за 2-3 года. Сотрудники этих аппаратов изучали белорусский язык, и на нем велось делопроизводство. В 1927 г. 80% работников центральных учреждений уже владели белорусским языком. Основные республиканские документы печатались на четырех языках: общесоюзные - на белорусском и русском, общественно-правовые - на белорусском и одном из трех равноправных языков.

К 1928 г. около 80% школ было переведено на белорусский язык обучения. Вместе с тем открывались школы с родным языком обучения для национальных меньшинств. В 1927 г. преподавание в школах БССР велось на восьми языках. На рабфаках, в вечерних школах, школах рабочей и крестьянской молодежи, а также в советско-партийных школах вводилось обязательное изучение истории, экономики и географии Беларуси, белорусского языка и литературы. Широкое развитие получило краеведение. Одним из центральных направлений белорусизации была так называемая «коренизация», воспитание и выдвижение кадров из коренного населения на партийную, советскую, хозяйственную и общественную работу. Ставилась задача выдвижения представителей коренного населения не по национальному признаку, а по деловым качествам, знанию языков и особенностей Беларуси. Поэтому доля белорусов в этих органах в 1929 г. почти не изменилась в сравнении с 1925 г. В 1929 г. доля белорусов в административных органах по-прежнему составляла 51,3%, русских - 18%, евреев - 24,8%, поляков - 0,1 %, других - 5,8%. В хозяйственных органах доля белорусов равнялась 30,8%, русских - 13,1%, евреев - 49,3%, поляков - 1,1%, других - 5,7%.

В конце 20-х гг. в национальной политике определилась тенденция к ее свертыванию. Об этом свидетельствует кампания по разгрому так называемого «национал-демократизма».

первая белорусская научная организация, существовавшая в 1922—1928 и реорганизованная в Белорусскую Академию Наук. В феврале 1921 года при Наркомате просвещения БССР была создана Научно-терминологическая комиссия. 30 января 1922 года на базе Научно-терминологической комиссии был образован Институт белорусской культуры. Первым председателем Инбелкульта был назначен Степан Михайлович Некрашевич. В 1925 году его сменил Всеволод Макарович Игнатовский, который также стал первым президентом Инбелкульта с учреждением этой должности в 1927 году. Среди первых работников Инбелкульта были Евфимий Фёдорович Карский, Вацлав Устинович Ластовский, Иосиф Юрьевич Лёсик, Иван Доминикович Луцевич (Янка Купала), Константин Михайлович Мицкевич (Якуб Колас), Антон Антонович Гринцевич. 25 июля 1924 года был утверждён устав Инбелкульта.

В 1924 году в Инбелкульте была проведена реорганизация, были созданы секции: историко-археологическая, белорусского языка и литературы, белорусского искусства, изучения революционного движения, этнографическая, правовая. К 1926 году были основаны также природоведческая, медицинская и сельскохозяйственная секции. 16 февраля 1925 года при Инбелкульте была открыта Библиотека Института Белорусской культуры. В 1927 году при Инбелкульте была открыта аспирантура. 29 июня 1927 года Инбелкульт был вновь реорганизован. 13 октября 1928 года было принято решение о преобразовании Инбелкульта в Белорусскую Академию Наук.

Галоўнай задачай развіцця нацыянальнай культуры ў 20-я гг. стала ліквідацыя непісьменнасці і малапісьменнасці сярод дарослага насельніцтва. Ліквідацыя непісьменнасці патрабавала арганізацыі новай сістэмы народнай адукацыі. Ужо ў лістападзе - пачатку снежня 1917 г. на тэрыторыі Мінскай, Магілёўскай і Віцебскай губерняў ствараюцца аддзелы народнай адукацыі, а 27 снежня - Камісарыят асветы Заходняй вобласці і фронту. Новыя органы асветы павінны былі даць насельніцтву адукацыю на роднай мове, аддзяліць школу ад царквы, увесці бясплатную адукацыю для дзяцей да 17 гадоў.

навучальным годзе без уліку заходніх абласцей працавала 40 тыс. настаўнікаў. З іх 10% мелі вышэйшую адукацыю. Нават камісар асветы БССР Еўдакія Уралава скончыла толькі пачатковую школу.

У 1919 г. адбылося адкрыццё першай вышэйшай навучальнай установы (ВНУ) у БССР - Горацкага сельскагаспадарчага інстытута - з мэтай падрыхтоўкі спецыялістаў для сельскай гаспадаркі. ЦВК БССР прыняў рашэнне аб арганізацыі ў рэспубліцы Беларускага дзяржаўнага універсітэта, які быў урачыста адкрыты 30 кастрычніка 1921 г. У першы год існавання універсітэта на яго факультэтах вучылася і працавала 1250 студэнтаў, 14 прафесараў, 59 выкладчыкаў і асістэнтаў. Рэктарам быў прызначаны вядомы вучоны, гісторык У. Пічэта. У пачатку 20-х гг. былі арганізаваны політэхнічны інстытут, інстытут сельскай і лясной гаспадаркі, Віцебскі ветэрынарны інстытут і інш. Таксама дзейнічала шырокая сетка сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў. У 1927/28 навучальным годзе налічвалася 30 тэхнікумаў з 5,3 тыс. навучэнцаў. У пачатку 20-х гадоў студэнтамі ў большай частцы былі мяшчанскія і купецкія дзеці. Але ўжо з 1929 па 1934 гг. праводзіліся спецнаборы з рабочага і сялянскага асяродка. Для іх падрыхтоўкі да навучання стваралі рабфакі (рабочыя факультэты).

Беларуская савецкая навука пачала фарміравацца на аснове Інстытута беларускай культуры (Інбелкульта), які быў арганізаваны ў студзені 1922 г. Перад ім стаяла задача вывучэння мовы, літаратуры, этнаграфіі, гісторыі, прыроды, эканомікі Беларусі. У кастрычніку 1928 г. адбылася рэарганізацыя Інбелкульта ў Беларускую акадэмію навук (БАН). Адкрыццё БАН было прымеркавана да дзесяцігоддзя ўтварэння рэспублікі - на 1 студзеня 1929 г. Першымі акадэмікамі сталі вядомыя беларускія вучоныя: глебазнавец Я. Афанасьеў, філосаф С. Вальфсон, гісторык В. Ластоўскі, народныя паэты І. Луцэвіч (Я. Купала) і К. Міцкевіч (Я. Колас), мовавед С. Некрашэвіч, гісторык У. Пічэта і інш. Таксама былі запрошаны расійскія і ўкраінскія навукоўцы. Першым прэзідэнтам БАН быў выбраны акадэмік У. Ігнатоўскі.

.

. События, последовавшие за Октябрьской революцией: гражданская война, польская оккупация (1919–1920), раздел Белоруссии на западную и восточную части (1921) негативно сказались на литературном процессе, значительно его замедлив. Период интенсивного развития начинается в 1920-е. В Советской Белоруссии создаются многочисленные литературные объединения. Наиболее значительные – Маладняк (Молодняк), 1923–1928; Узвышша (Возвышенность), 1926–1931; Полымя (Пламя), 1927–1932. В литературу пришла большая группа молодых писателей: Михась Чарот (М.С. Куделька, 1896–1938) (сб. стихов Вьюга, 1922; поэмы Босые на пожарище, 1921 и Беларусь лапотная, 1924); Кузьма Чорный (Н.К. Романовский, 1900–1944) (романы Сестра, 1927–1928; Земля, 1928); Михась Зарецкий (М.Е. Косенков, 1901–1941) (повесть Голый зверь, 1926; роман Стежки-дорожки, 1927), Владимир Дубовка, 1900–1976 (сб. Стремнина, 1923; Тростник, 1925; Credo, 1926), Кондрат Крапива (К.К.Атрахович, 1896–?) (Рассказы, 1926). Продолжается активная творческая деятельность писателей старшего поколения (поэмы Беларусь, 1921, В Ясных Крушнях, 1921, повесть Соловей З.Бядули; комедия Тутэйшыя (Здешние), 1922, поэма Безымянное, 1924 Я.Купалы; поэмы Новая земля, 1923 Симон-музыкант, 1917–1925, повести В полесской глуши, 1923, В глубине Полесья, 1927 Я.Коласа; сб. Песни труда и борьбы, 1922; Торжество, 1924 Т.Гартного).

В 1930-х развивается роман – тот жанр в белорусской литературе, который до этого времени не имел богатых традиций (Комаровская хроника , 1930–1937, Виленские коммунары, 1931–1932 М.Горецкого; Язэп Крушинский, 1932 З.Бядули; Иди, иди, 1930, Третье поколение, 1935К.Чорного; Вязьмо, 1932 М.Зарецкого; Перегуды, 1935 Т.Гартного; Медведичи, 1932 К.Крапивы.

В литературе Западной Белоруссии, входившей в 1921–1939 в состав Польши, ощутима преемственность романтической традиции начала 20 в. Основное место занимает экспрессивная, романтически окрашенная, интеллектуализированная поэзия Леопольда Родзевича (сб. Беларусь, 1922), Владимира Жилки (поэма Воображение, 1923), Казимира Свояка (сб. Моя лира, 1 пол. 1920-х), Михася Василька (сб. Шум боровой, 1929), Михася Машары (сб. Картинки, 1928). В 1930-е написаны лучшие произведения Максима Танка (Е.И.Скурко) (сб. На этапах, 1935, Журавиновый цвет, 1937, Под мачтой, 1938).

В годы Великой Отечественной войны белорусская литература пополнилась значительными произведениями. Особенно активно авторы использовали традиционный для белорусов жанр эпической поэмы (Беларусь, 1943, П.Бровки; Эдем, 1944, З.Астапенко; Янук Селиба, 1943 М.Танка; Возмездие Я.Коласа, 1945; Цимбалы, 1944, А.Кулешова). В прозе заметным явлением стали романы и повести К.Чорного Скипьевский лес, 1941–1944, Поиски будущего, 1943, Великий день, 1941–1944, Млечный путь, 1944.

аб самым злабадзённым.

фігурных кампазіцый.

коўскім, К. Урублеўскім, С. Юдовіным.

ілюстрацый.

даннях займалі партрэты палітычных дзеячаў, кіраўнікоў урада.

Маскве і Ленінградзе.

шэнні, але і падручнікі, календары, кнігі пэўнага дапаможнага прызначэння.

нску.

лымяная антыфашысцкая публіцыстыка. Гэта ў перш. чаргу - шматлікія плакаты, якія вырэзваліся ім непасрэдна на лінолеуме і тыражыраваліся ў партызанскай друкарні. Тэматыка плакатаў самая разнастайная: тут і подзвігі савецкіх воінаў і партызан, заклікі да насельніцтва і нямецкіх салдат павярнуць сваю зброю супраць крывавага фашызму.

сеткой всю Западную Беларусь. При кружках работали драматические и хоровые секции, которые организовывали представления по всему краю.

Сапраўднай падзеяй стала пастаноўка сатырычнай камедыі К.Крапівы «Хто смяецца апошнім».

основанной в 1930 Государственной студии оперы и балета), в 1937 — Белорусская филармония, объединившая симфонический оркестр, оркестр белорусских народных инструментов, хоровую капеллу, ансамбль белорусской народной песни и пляски, вокальный и смычковый квартеты, группу солистов. В 1940 создан Белорусский ансамбль песни и танца под руководством Г. Р. Ширмы, реорганизованный в 1955 в Государственную хоровую капеллу. Первые образцы белорусского профессионального музыкального творчества относятся к 20-м гг. Основу его заложили композиторы: Н. Н. Чуркин (опера «Освобождение труда», 1922; симфониетта, 1925; песни и романсы), Н. И. Аладов (комическая опера «Тарас на Парнасе», 1927; кантата «Десять лет», 1927; фортепьянный квинтет, 1925; циклы романсов), Е. К. Тикоцкий (1-я симфония, 1929; музыкальная комедия «Кухня святости», 1931), Г. К. Пукст, А. Е. Туренков (массовые песни).

скрипичные пьесы А. К. Клумова. В песенном жанре плодотворно работали С. В. Полонский, В. А. Ефимов, Н. Ф. Соколовский, И. И. Любан, чья песня «Будьте здоровы» завоевала всесоюзную популярность. Выдающимся событием в культурной жизни республики стала постановка на сцене Белорусского театра оперы и балета опер «Михась Подгорный» Е. К. Тикоцкого (1939), «В пущах Полесья» А. В. Богатырёва (1939), «Цветок счастья» А. Е. Туренкова (1940), первого белорусского балета «Соловей» М. Е. Крошнера (1939), положивших начало национальному репертуару. Все эти спектакли были с успехом показаны в Москве во время 1-й декады белорусского искусства и литературы (1940).

В годы Великой Отечественной войны главной темой творчества белорусских композиторов становится героическая борьба советского народа против фашистских захватчиков. Кроме многочисленных песен, ей посвящены кантаты А. В. Богатырёва «Ленинградцы» и «Белорусским партизанам», симфония-баллада Н. И. Аладова «В суровые дни», опера Е. К. Тикоцкого «Алеся» (поставлена в 1944). В годы оккупации Б. артисты Белорусского театра оперы и балета участвовали во фронтовых бригадах, выступали в городах братских республик, в сезон 1943—44 театр работал в Коврове, осенью 1944 вернулся в освобожденный Минск. Гастролировал по стране Белорусский ансамбль песни и танца.

В области камерной инструментальной и вокальной музыки работают Л. М. Абелиович, А. В. Богатырёв, Д. А. Лукас, П. П. Подковыров, Г. К. Пукст, в области песни — Д. А. Лукас, В. В. Словников, П. П. Подковыров, Ю. В. Семеняко, Н. Ф. Соколовский (автор музыки гимна БССР) и др.

1930-х гг. ТБШ насчитывало около 500 кружков и 30 тыс. активистов. Товарищество боролось за грамотность населения, за открытие новых и сохранение существующих белорусских школ, создавало клубы, библиотеки, избы-читальни, организовывало художественную самодеятельность, народные хоры, издавало учебники, песенники. Активно работали среди населения драматические кружки, организованные местными отделами ТБШ. В тяжелых условиях национального угнетения жили и работали представители белорусской творческой интеллигенции. Это ученые Б. Тарашкевич, С. Рак-Михайловский, И. Дворчаниы, деятели музыкальной культуры Г. Ширма, Г. Цитович, М. Забейда-Сумицкий, поэты В. Жилка, М. Танк, В. Тавлай, М. Машара, Ф. Пестрак и др. В 1936 г. деятельность Товарищества белорусской школы была запрещена.

Известным писателем стал Пилип Пестрак, который 11 лет провел в польских тюрьмах и смог издать свой сборник стихов, посвященных борьбе за освобождение, только после воссоединения Западной Беларуси с БССР. Польской полицией были изъяты поэтические сборники Максима Танка (Евгения Скурко) «Журавиновый цвет», «На этапах», поэма «Нарочь». Заметный след в западнобелорусском искусстве оставил Иосиф Дроздович — известный художник, педагог, археолог. Создал серию графических зарисовок древних замков и архитектурных памятников Западной Беларуси, возобновил искусство создания настенных гобеленов, создал портреты известных исторических деятелей. Дроздович первым в белорусском искусстве обратился к космической теме. «Белорусским Леонардо да Винчи» назвал Дроздовича его друг, известный художник Пётр Сергиевич, автор картин «Всеслав Полоцкий», «Калиновский среди повстанцев» и др. Особое место в западнобелорусской культуре занял Григорий Ширма, создатель белорусского народного хора, хоровой дирижер, собиратель белорусских народных песен.

В 1930-е написаны лучшие произведения Максима Танка (Е.И.Скурко) (сб. На этапах, 1935, Журавиновый цвет, 1937, Под мачтой, 1938).

1 мая следующего, 1925 года Белгоскино организует съемку парада и демонстрации трудящихся в Минске и тем начинает свою производственную деятельность. С 1926 года выходит республиканский киножурнал, регулярно отражающий на экране жизнь Белоруссии.

превращается в проходной двор.

иносъемкам белорусских актеров.

ерта на виленского губернатора.

» (1930), «Хромоножка» (1930).

названием «Песня весны» (1929).

Таким образом, в 1926—1930 годах Белорусской республике удалось наладить регулярное производство не только хроники, но и художественно-игровых фильмов.

коллаборационисие и советские организации на историю культуры Белоруссии с 1941-1944 гг.

ыли разгромлены Белорусский театр и балета, 1-й Белорусский драмтеатр,Дома союзов писателей, художников и композиторов. Оккупанты разграбили хранилища культурного достояния и во многих других городах республики, а также старинные замки Беларуси, храмы и памятники старины.

оживилась. Ее восстановлению оккупационные власти не препятствовали, даже способствовали населению в этом, надеясь на приобретение политических выгод, расположения, симпатии со стороны определенных слоев народа. Гитлеровцы не мешали открытию храмов, закрытых при советской власти, в ряде случаев даже официально присутствовали на торжественном открытии церквей.

и ученики выходили с тяжелого положения и обеспечивали школу всем необходимым для обучения.

. Чорный, Е.Зайцев и другие белорусские писатели и художники.

произведения Петра Глебки, Аркадия Кулешова, Михася Лынькова, Кондрата Крапивы, Кузьмы Чорнаго, Михася Машары и других белорусских писателей. В издаваемых подпольными партийными комитетами на оккупированной врагом территории Белоруссии газетах, а также в рукописных журналах, боевых листках большое место отводилось самодеятельному художественному творчеству. Стихи, рассказы, песни слагали командиры, политработники, рядовые партизаны. В них показывались героические подвиги, мысли и чувства народных бойцов.

скульптура. Большую серию скульптурных портретов партизан республики создал в годы войны старейший скульптор Белоруссии З.И. Азгур. Портреты отважных белорусских партизан Героев Советского Союза М.Ф. Шмырева, Михаила Сильницкого, секретаря Минского обкома партии В.И.Козлова - лучшие его работы военного времени.

прафтэхвучылішчы перайшлі на падрыхтоўку кваліфікаваных рабочых з сярэдняй адукацыяй.

Мінскі інстытут культуры. У 1969 г. на базе Гомельскага педагагічнага інстытута быў створаны Гомельскі, дзяржаўны універсітэт, а у 1977 г. на базе Гродзенскага педагагічнага інстытута - Гродзенскі дзяржаўныя універсітэты.

сістэму ацэнкі ведаў, а ў найбольш успрыімлівых перыядычна ўзнікаюць стрэсы. Варта нагадаць, што ў перыяд з 1998 па 2001 г. беларусы ажыццявілі пераход пачатковай школы на навучанне дзяцей з 6-летняга ўзросту і, такім чынам, школа перайшла на адзінаццацігадовае навучанне.

і.

і аўтаматызацыі перайменаваны пазней у Інстытут праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын.

інстытутаў, ВНУ і праектна-канструктарскіх арганізацый. Калі ў 1960 г. у Беларусі было 6840 навуковых работнікаў (уключаючы навукова-педагагічныя кадры ВНУ), у 1970 г. - 21 863, то у 1985 г. - 42 452.

Кавалёнак, якія неаднаразова пабывалі ў космасе.

“Марынка” Р.Пукста, “ у сімфанічных творах “Партызанская быль” У.Алоўнікава, “Вечна жывыя” Г.Вагнера, у кантаце “Памяці Канстанціна Заслонава” Ю.Семянякі, у шматлікіх масавых, сольных і харавых песнях.

ругой дэкадзе беларускага мастацтва ў Маскве. Многія кампазітары і выканаўцы былі ўдастоены ганаровых званняў і ўзнагарод.

.

ікоцкага, А.Багатырова, В.Залатарова. Шырока прадстаўлена ў сімфанічнай музыцы гэтага перыяду і лірыка.

іканыя зваротам да фальклорных крыніц, асаблівасцямі сучаснай манеры выканання, узаемаўплывамі розных жанраў («Песняры», «Сябры», «Верасы» і інш.) Найбольш плённа ў жанры песні працуюць кампазітары І. Лучанок, У. Буднік, Э. Зарыцкі, Л. Захлеўны, Ю. Семяняка, Э. Ханок, І. Палівода, А. Елісеенкаў.

Благотворное влияние на развитие сценического искусства в 1960—1980 гг. оказала драматургия А. Макаенка, И. Козела, В. Короткевича, Н. Матуковского, А. Петрашкевича, А. Дударева, И. Чигринова, постановки по произведениям В. Быкова, А. Адамовича.

В начале 1990-х годов успешно осуществлены постановки белорусских классических пьес: «Здешние» Я. Купалы и «Идиллия» В. Дунина-Марцинкевича. Среди выдающихся мастеров сцены — Г. Макарова, С. Станюта, З. Стомма. Среди работающих артистов наиболее известны Г. Овсянников, В. Белохвостик, А. Климова, Р. Янковский, Г. Гарбук, М. Захаревич, А. Милованов, Т. Кокштыс, О. Клебанович, В. Манаев, А. Помазан, среди режиссеров — В. Раевский, Б. Луценко, Н. Пинигин, В. Барковский, Р. Талипов и др.

В годы Великой Отечественной войны белорусская литература пополнилась значительными произведениями. Особенно активно авторы использовали традиционный для белорусов жанр эпической поэмы (Беларусь, 1943, П.Бровки; Эдем, 1944, З.Астапенко; Янук Селиба, 1943 М.Танка; Возмездие Я.Коласа, 1945; Цимбалы, 1944, А.Кулешова). В прозе заметным явлением стали романы и повести К.Чорного Скипьевский лес, 1941–1944, Поиски будущего, 1943, Великий день, 1941–1944, Млечный путь, 1944.

Трибунал, 1970).

Литературу последних десятилетий 20 в. отличает склонность к историко-социальному анализу. Ее представляю прозаики: Христина Лялько, Адам Глобус, Владимир Орлов, Владимир Бутромеев. Поэты: Леонид Голубович, Леонид Дранько-Майсюк, Алесь Письменков.

русьфільм». 3 1975 працуе майстэрня мультыптлікацыйкага кіно. У 1962 створаны Саюз кінаматаграфістаў Беларусі.

панаў, М.Касымава, Б.Шадурскі).

живописи, скульптуры, графики, памятники культуры и искусства. Тема войны и партизанского движения становится одной из ведущих в изобразительном искусстве Беларуси. Стремление к документализму, сюжетному пересказу событий — характерные черты искусства 1940—1950-х годов. Пересмотр образно-пластических средств искусства, выработка нового социально-морального идеала начинается с 1960-х годов. От простого фабульного пересказа эпизода художники переходят к опосредованному, философскому осмыслению страниц истории 20 в. Это нашло свое отражение в творчестве живописцев (М. Савицкий, В. Громыко, М. Залозный, М. Данциг, Л. Щемелев), графиков (А. Кашкуревич, Г. Поплавский, Л. Осецкий). Природа Беларуси воплощается в лирических пейзажах В. Цвирко, Г. Ващенко, Н. Казакевича. Главное направление развития скульптуры связано с монументальными ее формами. Создаются скульптурно-архитектурные комплексы «Хатынь», «Курган Славы», «Крепость–герой Брест». Наряду с мастерами старшего поколения А. Бембелем, З. Азгуром, С. Селихановым, А. Глебовым плодотворно работают в 1960—1970-е гг. их молодые коллеги — А.Аникейчик, Л. Гумилевский, А. Шатерник, С. Вакар, И. Миско.

в гротескно-фантастическое с акцентом на пластическую выразительность. Высокий профессионализм и остроту изобразительного решения демонстрируют белорусские графики С. Баленок, В. Лукашик, Ю. Яковенко, М. Барздыко, В. Вишневский.

Значительны и успехи белорусских плакатистов: В. Цеслер, С. Войченко, К. Хотяновский, А. Новожилов, Д. Сурский, С. Евлампиев получили целый ряд международных наград. Значительны достижения в декоративно-прикладном искусстве (гобелены А. Кищенко, В. Бартловой, А. Бельтюковой; керамика А. Зименко, Т. Соколовой, Н. Байрачного, В. Приешкина; художественное стекло В. Мурахвера, Л. Мягковой, О. Сазыкиной, Т. Малышевой).

Азгур) — могила героев, куда дети возлагают цветы.

В 1959 году в Минске, недалеко от Оперного театра, в сквере на берегу Свислочи, был открыт памятник белорусскому пионеру-герою Марату Казею (скульптор С. Селиханов). В 1975 году в Жодино, недалеко от трассы Брест - Москва, состоялось открытие монумента в честь матери-патриотки. Его авторы — заслуженные деятели искусств Республики Беларусь скульпторы А. Заспицкий, И. Миско, Н. Рыженков, архитектор О. Трофимчук. Особой силой и выразительностью художественного образа отличается памятник воинам-пограничникам в Гродно (скульптор Г. Буралкин, архитектор С. Фодиченко, 2004 год). Памятник партизанам Полесья в Пинске (авторы В. Занкович, П. Цомпель, 2002 год) — еще одно свидетельство подвига народа в Великой Отечественной войне. Расколотое дерево символизирует трагедию войны. В Минске на площади Якуба Коласа находится великолепный архитектурно-скульптурный ансамбль — памятник белорусскому песняру и его литературным героям, выполненный народным художником СССР скульптором 3. Азгуром и архитекторами Ю. Градовым, Л. Левиным (1972 год) из гранита и бронзы. За основу образа взят станковый портрет писателя, созданный 3. Азгуром в 60-е годы. Якуб Колас сидит в глубокой задумчивости на камне, в его облике — мудрое спокойствие.

(скульптор А. Финский, Полоцк, 2004 год).

создается широкая сеть музеев. В их коллекциях хранились значительные историко-культурные ценности. Так, в Могилевском краеведческом музее находилась важнейшая национальная святыня — крест Евфросинии Полоцкой. Гомельский историко-художественный музей, который размещался в выдающемся памятнике архитектуры периода классицизма дворце Румянцева-Паскевича, имел богатое собрание произведений изобразительного искусства.

.).

. в живописных околицах Минска формируется Белорусский государственный музей народной архитектуры и быта. Он отражает этнографические особенности 6 основных регионов Беларуси и направлен в первую очередь на сохранение памятников народного деревянного зодчества.

Гомельской области представляет материальную и духовную культуру (иконопись, ткачество, старопечатную книгу) староверов.

Беларуская публіцыстыка 1990-х гг. увасобілася ў спецыфічным, выразна сацыяльным ракурсе партрэта перабудовы: набыткі і выдаткі, святло і цені працэсу дэмакратызацыі жыцця, ажыццяўлення дзяржаўнага суверэнітэту РБ. За апошняе дзесяцігоддзе публіцыстыка праз афіцыйныя і незалежныя (прыватныя) перыядычныя выданні ў дастатковай меры рэалізавала сваю запраграмаванасць на вострую дыскусійнасць, права на іншадумства. У 2001 г. налічвалася 633 газеты (на бел.мове - 199) агульным тыражом 12,3 млн.экз, а таксама часопісаў і інш. перыядычных выданняў – 394(на бел.мове 112) агульным тыражом 18,9 млн. экз. Гэта адлюстравала эйфарыю самавызначэння на хвалях галоснасці, слодыч заваёў і горыч расчараванняў. Пры гэтым даволі часта страчваўся ідэалагічны фундамент, ідэалагічная накіраванасць, без чаго публіцыстычныя творы часта не спрыялі аб’яднанню бел. нацыі для дасягнення агульных мэт. Адбылося згортванне буйных аналітычных форм публіцыстыкі, на першы план выйшлі лакальныя, мабільныя журналісцкія жанры (артыкул, карэспандэнцыя, рэпартаж, інтэрв’ю і інш.). Яны былі прысвечаны вясковай тэме, праблемам Чарнобыльскай катастрофы, прыярытэтам сучаснага грамадства, выхаванню моладзі і інш.

Адной з гал. Праблем сучаснай публіцыстыкі стала асэнсаванне гіст. мінулага Беларусі і нац. адраджэння. Даволі пашыранымі з’яўляюцца шэрагі нігілістаў, сутнасць амбіцыйна-катэгарычных пазіцый, якія можна вызначыць у ахайванні і адмаўленні гіст. мінулага Бел., асабліва апошніх 80 гадоў. Іншы, канструктыўны падыход да гіст. спадчыны і лёсу бел. народа ўяўляе погляд на мінулае, памяць як гал. рычаг грамадскага аднаўлення, надзейна замацаваны ў глыбінных пластах нац. і агульначалавечага жыцця, менталітэце беларусаў. Менавіта з такіх пазіцый асвятляецца мінулае бел. грамадства ў артыкулах палітолагаў І.Грышана, Н.Шэлдышавай, М.Васькова і інш., выступленнях пісьменнікаў І.Шамякіна, Я.Брыля, І.Навуменкі, І. Новікава, Г.Пашкова і інш. У пошуку духоўных арыенціраў публіцыстыка ўсё часцей скіроўвае позірк у мінулае і знаходзіць там яскравыя прыклады, вартыя пераймання. А.Марціновіч уяўляе аблічча першапраходцаў на ніве бел. мовы і культуры – П.Шэйна, І.Насовіча і інш. (“Гістарычнае эсэ”, “Нарысы пра знакамітых людзей Беларусі”), І.Доброўскі стварыў партрэт славутага бел. вучонага-генэтыка А. Жабрака (дакументальны раман “Гаснуць вулканы”).

Бел публіцыстыка ў сучасных умовах імкнецца ахоўваць высокія ідэалы жыцця, захоўваць вернасць свайму герою. Усё больш прыкметна вылучаюцца на першы план духоўныя бакі рэчаіснасці. Герой сучаснай публіцыстыкі разнастайны ў сваёй дэмакратычнай тыпажнасці. Па-ранейшаму дарагія публіцысту вобразы ветэранаў працы, жыхароў вёсак, сціплых, простых у звыклым уяўленні, і па сутнасці “стаўпоў”, якія трымалі на сваіх плячах непамерны цяжар будаўніцтва, утрымання і абароны краіны. Такім чынам публіцыстыка павінна заставацца люстэркам стану народнага самаадчування. Цяжкасці і складанасці сучаснага грамадска-палітычнага жыцця і страты маральна-этычных і эстэтычных арыенціраў ў грамадстве спрыялі паяўленню ў бел. кіно карцін пра пакінутых дзяцей (“Двое на востраве слёз” В.Дашука і “Гамункулус” А.Карпава-малодшага); пра падлеткаў, што збіраюцца ў банды (“Мяне клічуць Арлекіна” В.Рыбакова); злачынцаў (“Віцебская справа” В.Дашука).

Гістарычная тэме пачала развівацца ў двух кірунках. Першы звязаны з пераасэнсаваннем гісторыі савецкага часу, і асноўнае месца ў ім набыла тэма палітычных рэпрэсій. Гэтаму былі прысвечаны дакументальныя стужкі “Цішка Гартны” Ю.Цвяткова, “Спецперасяленцы” В.Жыгалка, “Ля берага човен чакае мяне” С. Галавецкага. У фільме “Наш бронецягнік” М.Пташук паказаў драму былога ахоўніка ў ГУЛАГУ, ролю якога сыграў вядомы артыст У.Гасцюхін. Другі кірунак звязаны са зваротам сцэнарыстаў і рэжысёраў да аддаленай ў вяках гісторыі народа, што раней не рабілася, за выключэннем практычна адзінай стужкі “Я, Францыск Скарына…”, знятай рэжысёрам Б. Сцяпанавым. Пашырыўся ахоп гістарычных падзей – гісторыя народа стала не толькі гісторыяй жыцця рабочых і сялян, але і гісторыяй шляхетскай, магнацкай, яе героямі сталі таксама асветнікі і святары. Рэжысёр В.Шавялевіч стварыў дакументальна-мастацкі тэлецыкл з фільмаў “Па шляхах “Слова пра паход Ігаравы”, “Прыйдзі і віждзь”, “Кола лёсу”, “Пастка для зубра”, дылогіі “Да вас, сучаснікі мае”, якія аб’ядноўвае тэма зямлі, чалавека на ёй, яго сумлення праз паказ вобразаў Рагнеды, К.Тураўскага, Е.Полацкай, Ягайлы, Вітаўта і інш. былі зняты і інш. Дакументальныя стужкі, прысвечаныя гістарычным асобам старажытнасці.

фільмы ад прышлых заказчыкаў, што іншы раз дазваляе пераадольваць перашкоды з фінансаваннем. Прыйшлося развітацца з ілюзіямі, згодна якім лічылі, што стварэнне незалежных (прыатных) кінастудый разняволіць кінавытворчасць. Такія кінастудыі не ўпісаліся ў рыначную эканоміку. Паступова цікавасць прадпрымальнікаў да кінематографа згасла. Грунтоўна замацавалася меркаванне, што нельга разлічваць на кіно, як на справу прыбытковую. Атрымаць пабочныя, недзяржаўныя сродкі на пастаноўку канкрэтнай карціны з кожным годам становіцца ўсё цяжэй. Размова ідзе ў дадзеным выпадку не проста пра кінавытворчасць, а пра кінамастацтва РБ.

У 90-я гг. створаны некаторыя помнікі ў розных гарадах Беларусі. Характэрнай прыметай часу сталі помнікі ў гонар воінаў-інтэрнацыяналістаў. У 1996 г. у Мінску адкрыты помнік воінам, якія загінулі ў Афганістане, вядомы як “Востраў слёз”.

Зварот да гістарычнай тэматыкі наглядаецца ў беларускай скульптуры. Так, былі ўстаноўлены помнікі Кірылу Тураўскаму ў Тураве, Францыску Скарыне ў Лідзе і ў Празе, Рагнедзе і Ізяславу ў Заслаўі, Ефрасінні Полацкай ў Мінску і ў Рэчыцы. Шэраг помнікаў прысвечаны дзеячам беларускай навукі і культуры больш позніх часоў.

Архітэктары актыўна выкарыстоўваюць элементы, уласцівыя беларускаму дойлідству папярэдніх эпох: зубчастыя ці крывалінейныя завяршэнні сцен, паўцыркульныя вокны, нішы, аркі, калоны і інш. Новыя тэндэнцыі выразна адчуваюцца ў спартыўных збудаваннях, вакзалах, банкаўскіх комплексах і нават у жыллёвай архітэктуры. Да найбольш цікавых пабудоў можна аднесці аўтавакзал “Маскоўскі”, новы чыгуначны вакзал у Мінску, лядовыя палацы ў Мінску, Віцебску, Гродне, Гомелі. У апошнія гады ўзводзіцца шмат культавых пабудоў розных канфесій. Адной з важных задач палітыкі дзяржавы ў галіне культуры з’яўляецца захаванне помнікаў айчыннай гісторыі і культуры.

У апошнія гады ў рэспубліцы праводзіцца мэтанакіраваная работа не толькі па вяртанню гісторыка-культурнай спадчыны, але і па рэстаўрацыі помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Вялікія рэстаўрацыйныя работы ў канцы 80-х – 90-я гг. праводзіліся ў Мірскім замку. Нясвіжу быў нададзены статус Нацыянальнага запаведніка РБ. Надзвычайную каштоўнасць для Беларусі мае Полацкі гісторыка-культурны запаведнік. Праводзілася рэстаўрацыя помнікаў архітэктуры на Навагрудчыне, Лідскага замка, Барысаглебскай (Каложскай) царквы і Старога Замка ў Гродне, Благавешчанскай царквы ў Віцебску, гістарычнай забудовы старажытнабеларускіх гарадоў. У Мінску на плошчы Свабоды быў адноўлены будынак ратушы.

ітаратурна-выдавецкі працэс у сучаснай Беларусі. СМІ ў беларускай культурнай прасторы. Літаратурны перыядычны друк (газета “Літаратура і мастацтва”, часопісы “Полымя”, “Маладосць”, інш.). Творчыя аб’яднанні і суполкі (“Узлёт”, “Тутэйшыя”, “Бум-Бам-Літ”, “Літаратурнае прадмесце”, інш.). Авангардныя пошукі творчай моладзі. Складанасці і праблемы сучаснага літаратурнага працэсу.

аўтарскай думкі. Разнастайнасць паэтычных рытмаў, інтанацый.

іна, інш. Наватарства ў галіне вершаванай формы i іншыя мастацкія пошукі сучаснай паэзіі. Лірыка Л. Дранько-Майсюка ў кантэксце эстэтыкі імпрэсіянізму. Адкрыццё паэзіі ў прозе жыцця (зборнік “Вандроўнік”, 1983). Паэтызацыя роднага Палесся (“Тут, у палескай глыбі…”, “Цягне мяне сюды…” і інш.). Прынцыпы красы, эстэтызму ў зборніках Л. Дранько-Майсюка “Над пляцам” (1986), “Тут” (1990), “Акропаль” (1994), “Стомленасць Парыжам” (1995). Рэцэпцыя антычнай культуры. Л. Дранько-Майсюк як пясняр кахання (цыкл “Вершы для А.”).

тыпу мыслення.

ісьменніка, іх светаадчуванне і жыццёвыя прынцыпы. Інтэлектуальная і маральна-этычная заглыбленасць прозы В. Гігевіча, яе гуманістычная скіраванасць.

ісьменнікамі вопыту сусветнай літаратуры: спецыфіка пабудовы сюжэта, аснова канфлікту, праблематыка і асаблівасці аўтарскага аповеду (Г. Марчук, Ю. Станкевіч, М. Клімковіч, М. Адамчык, Л. Рублеўская і інш.). Сацыяльна-маральная завостранасць канфлікту ў п’есах М. Матукоўскага. Праблематыка твораў драматурга, іх жанравая адметнасць. Майстэрства тыпізацыі і камізму ў п’есе “Мудрамер” (1987). Публіцыстычная скіраванасць драмы “Бездань” (1992), выяўленне ў ёй складанасці ўнутранага стану чалавека. Гратэск і парадокс у мастацкай сістэме камедыі “Калізей” (1992).

Литературно-художественный фонд «Нёман» — создан в 1994 году. Руководитель — писатель Анатолий Кудровец.

шырока вядомы песенныя творы кампазітараў Я.Глебава, Ю.Семянякі, І.Лучанка, Э.Ханка, Л.Захлеўнага, У.Будніка, В.Іванова, Э.Зарыцкага і інш.

ітовіча, Дзяржаўная акадэмічная харавая капэла імя Р.Шырмы, Дзяржаўны акадэмічны народны аркестр імя І.Жыновіча, Дзяржаўны акадэмічны сімфанічны аркестр, Дзяржаўны камерны аркестр, Дзяржаўны ансамбль танца, Дзяржаўны харэаграфічны ансамбль “Харошкі”, нацыянальнае тэатральна-канцэртнае аб’яднанне “Беларуская капэла”, дзяржаўны ансамбль народнай музыкі “Свята”.

іс”, “Мясцовы час”, “Троіца”, “Бі-2”, “Дзі Бронкс і Наталі”, Л.Краўцова, Дон Санчас і многія іншыя. Продолжает развиваться белорусская песня. 90% песен, которые ныне пишут композиторы, — это песни на слова белорусских поэтов. В репертуаре театра музкомедии в настоящее время 4 постановки белорусских композиторов (Глебов «Миллионерша» и др.). Среди многочисленных музыкальных событий наиболее значимыми являются «Золотой шлягер» — Международный музыкальный фестиваль в Могилеве, Национальный фестиваль белорусской песни и поэзии и, конечно же, «Славянский базар в Витебске» — грандиозный Международный фестиваль искусств.

аўтараў, выканаўцаў i прадстаўнiкоў эстраднага музычнага мастацтва. Арганізатарамі праекта з’яўляюцца Міністэрства культуры і закрытае акцыянернае таварыства “Сталічнае тэлебачанне”.

.).

.

орпус ун-та (арх. С.Певный), Дворец молодежи (В.Комар, А.Панин), кинотеатр «Юбилейный»(Тихова), Гом.гос.цирк и др. В 80-90-е гг. на основе поекта детальной планировки (1980, арх. Кривошеев, Рак) формируется полицентрическая, звездчатая композиция, предусматривающая активный выход центра к реке и его совмещение с водно-зеленым диаметром. Пл. Ленина преобразуется в пешеходную зону. Генплан 2003 г. (арх. М.Шумячер) предусматривает градостроительное развитие Гом. до 2015 г. с сохранением гл. композиционной основы – р. Сож и водно-зеленого диаметра. Перспективный генплан включает 7 планировочных районов: Центральный, Новобелицкий, Советский 1, Советский 2, Ж/д 1, Ж/д 2 и район новой застройки – Северо-Западный.

».

«Магістраль».

Гомельское художественное училище.

атральные встречи».

кадемический хор при колледже иск-в им. Соколовского.

ца».

VII Международного католического фестиваля христианских фильмов и телепрограмм «Magnificat».

Международный фестиваль искусств «Белорусская музыкальная осень» имеет длинную историю и проводится уже более 30 лет. Фестиваль радует белорусов каждую осень, концерты проходят не только в столице, но и в районах Республики. Обычно фестиваль за несколько дней своего проведения насчитывает более тридцати концертов, в которых принимают участие музыканты более чем из 8 стран: Беларуси, России, стран Балтии, Франции, Швейцарии, Италии, Германии. Концерты фестиваля проходят в двух залах филармонии – Большом и Малом зале им. Г.Ширмы. В них непременно принимают участие все ведущие коллективы филармонии – Государственный академический симфонический оркестр Беларуси, Государственная академическая хоровая капелла им. Г.Ширмы, Белорусский государственный камерный хор, Белорусский государственный заслуженный хореографический ансамбль «Хорошки» и многие другие.

На фестиваль традиционно съезжаются именитые гости и участники со всего мира – из США, Великобритании, Франции, Германии, Монако, Израиля, Китая и других стран. Тематика «Минской весны» всегда разнообразна: она посвящается определенным датам, великим композиторам, белорусской музыке, новым сочинениям белорусских композиторов.

За время своего существования концерты фестиваля «Золотой Шлягер» проходили одновременно в районах, городах Могилевской области, а также в гг. Минске, Витебске, Гродно, Бресте.

всемирно известными артистами, что способствует не только повышению уровня исполнительского мастерства молодых артистов, их карьерному росту, но и укреплению связей в области международного культурного сотрудничества.

искусств «Славянский базар в Витебске» подтверждает свой высокий статус, во время фестиваля работает более 9 площадок, на которых проходят концерты и различные праздничные мероприятия.

Федерация Приключенческих Гонок при поддержке Борисовского районного исполнительного комитета проведет самое яркое событие – Фестиваль «Адреналин». 21-22 августа в 10 км от Борисова (Беларусь) соберутся любители острых ощущений и активного отдыха: специально для них над Березиной будут натянуты 3 троллея, слэклайн, роуп-джампинг и не только. Прокатиться смогут все зарегистрировавшиеся участники.

27-28 августа во второй раз в Беларуси, город Логойск, состоится международный фестиваль фейерверков с участием лучших пиротехнических команд Европы и России.

.

 

 

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Загрузка...

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

64 − 54 =